Late Imperial Chinese army (4)

ĐỤNG ĐỘ VỚI CHÂU ÂU

Trong khi nhà Minh đang bận rộn với các vấn đề ở khu vực biên giới phía Bắc thì mối đe dọa mới đã xuất hiện ở phía Nam. Năm 1498, người Bồ Đào Nha tìm ra con đường vòng qua mũi Hảo Vọng đến phương Đông. Năm 1511, họ chiếm được Malacca, một thành bang thuộc quần đảo Malay, lúc này đang thần phục nhà Minh. Năm 1517, đội tàu đầu tiên của Bồ Đào Nha đến Trung Quốc để thực hiện những hoạt động thương mại trong hòa bình. Ba năm sau, một nhóm khác dưới quyển Siman Andrade đã phá hoại mối quan hệ hữu nghị đang trong quá trình xây dựng ban đầu bằng cách tấn công các con tàu Trung Quốc gần Quảng Châu và xây dựng một pháo đài trái phép ở ngoài khơi. Một trận chiến nhỏ đã nổ ra. Sau dó, người Bồ Đào Nha đã được phép kinh doanh tại Thượng Xuyên đảo và Ninh Ba đến khi họ tự phá hoại mối quan hệ này một lần nữa bằng các hoạt động cướp biển. Trong những năm 1540, họ thường hợp tác với Oa Khấu (cướp biển Nhật Bản) trong việc buôn lậu hàng hóa vào vùng Đông Nam. Năm 1557, họ lập một căn cứ trên bán đảo Macao. Căn cứ này được nhà Minh công nhận một cách không chính thức. Địa điểm này đã nhanh chóng trở thành thương cảng chính của Trung Quốc và châu Âu.

Hoạt động của Oa Khấu thế kỉ 16

Tây Ban Nha là quốc gia thứ hai thiết lập quan hệ với Trung Quốc. Họ mua căn cứ tại Philippines vào những năm 1560. Sau năm 1567, khi Hải cấm bị dỡ bỏ, các hoạt động thương mại ngày một phát triển. Như chúng ta đã thấy, người châu Âu thế kỉ 16 coi thường sức mạnh quân sự của Trung Quốc. Mới giành được thắng lợi ở châu Mỹ, người Tây Ban Nha cũng có những tham vọng tương tự ở châu Á. Một số kế hoạch chinh phục Trung Quốc đã được đưa ra. Đáng chú ý nhất là kế hoạch của Andres de Mirandola được phác thảo trong một bức thư gửi vua Philip II vào năm 1569. Vì những xáo trộn xảy ra khi tên cướp biển Lâm Phụng bất ngờ tấn công Manila (lúc này đang của Tây Ban Nha), kế hoạch không bao giờ trở thành hiện thực. Khi tấn công Manila, Lâm Phụng đã sử dụng những con tàu trông giống tàu của người Bồ Đào Nha gây nên một số nhầm lẫn. Người Tây Ban Nha đã hợp tác với tư lệnh hải quân tỉnh Phúc Kiến để bắn Lâm. Nếu kế hoạch thành công, người Tây Ban Nha sẽ nhận được một căn cứ tại Hạ Môn. Nhưng đáng tiếc kế hoạch vây bắt đã thất bại.

 

Năm 1622, môt hạm đội Hà Lan đã chiếm quần đảo Pescadores (Bành Hồ) ngoài khơi bờ biển phía Nam và sử dụng nơi đây như một bàn đạp để tiếp cận Trung Quốc. Nhà Minh lại tiếp tục ngăn cấm thương mại. Họ muốn tước đoạt những nguồn lợi mà người Hà Lan vất vả có được. Tuy nhiên, điều này chỉ có tác dụng thúc đẩy thêm nhiều cư dân địa phương chuyển sang làm cướp biển và đi buôn lậu. Hải tặc Trung Quốc phái triển mạnh ở khu vực duyên hải phía Nam dưới sự lãnh đạo của Trịnh Chi Long. Năm 1624, bằng một cuộc hành quân, người Minh đã đẩy người Hà Lan ra Đài Loan.

Nhìn chung, người châu Âu đã tạo cho người Trung Quốc những ấn tượng xấu. Những hành vi chứa đựng màu sắc bạo lực và tạo nên tình trạng bất ổn đã củng cố cho những chính sách biệt lập của nhà Minh và sau này được tiếp nối bởi Mãn Châu.

NHÀ MINH SỤP ĐỔ

Kết quả hình ảnh cho shenyang

Cờ hiệu và hệ thống màu sắc trang phục của Bát kì, lần lượt từ trái qua phải: Chính Lam kỳ, Chính Hồng kỳ, Chính Bạch kỳ, Chính Hoàng kỳ, Tương Hoàng kỳ, Tương Bạch kỳ, Tương Hồng kỳ, Tương Lam kỳ. 

Vào thế kỉ 16, người Nữ Chân, hậu duệ của Kim quốc đã từng chiếm đóng miền Bắc Trung Quốc vào thế kỉ 12, vẫn đang sinh sống ở Mãn Châu. Lúc này họ là những chư hầu của nhà Minh, được nhà Minh phong là “thủ lĩnh Kiến Châu”. Cuối thế kỉ 16, họ cũng đã chiến đấu bên cạnh quân Minh trong chiến tranh Triều Tiền với Nhật Bản. Tuy nhiên, vào năm 1583, một trong những thủ lĩnh của người Nữ Chân là Nỗ Nhi Cáp Xích đã bắt đầu quá trình thống nhất các bộ lạc riêng lẻ thành một nhà nước tập quyền. Năm 1601, ông thành lập hệ thống “Bát kì”, giống như hệ thống “Mãnh an Mưu khắc” (meng-mou-k’o) của Nữ Chân thời trước. Hệ thống Bát kì tổ chức toàn bộ dân chúng thành các đơn vị chiến đấu và các đơn vị phu dịch. Năm 1616, Nỗ Nhi Cáp Xích đã thể hiện sức mạnh và tính chính danh của mình bằng việc tự xưng là Thiên Mệnh đế – hoàng đế của Hậu Kim (học theo mẫu hình Trung Quốc).

Click the image to open in full size.

Người Nữ Chân

Năm 1618, gần như tất cả các bộ tộc Mãn Châu đã công nhận sự cai trị của Nỗ Nhi Cáp Xích những vẫn còn hai ngoại lệ là bộ tộc Yehe và Haishi. Hai bộ tộc này vẫn nằm dưới sự bảo trợ của nhà Minh, điều này sẽ đặt Nỗ Nhi Cáp Xích vào một cuộc xung đột với Trung Quốc. Mãn Châu đã bắt đầu chiến tranh bằng việc tấn công chiếm đóng Phủ Thuận và tiêu diệt một đội quân Minh đến tiếp viện.

Hình ảnh có liên quan

Kị sĩ Mãn châu này được trang bị cung tên, súng và giáo (giáo có một đoạn dây ở cán để có thể đeo sau lưng khi không dùng đến)

Để đáp trả, nhà Minh đã huy động 200.000 quân dưới sự chỉ huy của Dương Cảo, bao gồm cả bộ tộc Yehe (Diệp Hách) và các đồng minh Triều Tiên. Vào tháng 4 năm 1619, đội quân này vượt qua biên giới, chia thành bốn đường tiến đánh thủ đô Mãn Châu: Hách Đồ A Lạp (Hetu-ala, Liêu Ninh).

Với ưu thế cơ động của kị binh Mãn Châu và Mông Cổ, Nỗ Nhi Cáp Xích đã đánh bại 3 đạo quân Minh tại Sarhu, Siyanggiayan và Niu-mao-chai bằng cách tập trung chiến đấu với từng đạo quân một. Đạo quân thứ thư vội vã rút lui. Liêu Đông nhanh chóng rơi vào tay Mãn Châu. Viên Kinh lược Liêu Đông Phùng Đình Bản đã có thể cứu vãn tình hình bằng kế hoạch cố thủ ở Trường thành của ông nhưng một thuộc hạ đã tự ý tấn công Nỗ Nhi Cáp Xích dẫn đến sự thất bại của toàn quân vào năm 1621. Phùng Đình Bản bị xử tử vì thua trận.

Quá trình chinh phục Trung Hoa của Mãn Châu không hề dễ dàng. Năm 1626, quân Minh với sự vượt trội về vũ khí đã đánh bại họ tại thành Ninh Viễn. Nỗ Nhi Cáp Xích bị thương và rất có thể đây là nguyên nhân cho cái chết của ông không lâu sau đó (lời người dịch: sau trận Ninh Viễn lần hai, Nỗ Nhi Cáp Xích còn tổ chức các cuộc hành quân sang phía Tây để đánh Mông Cổ nên thông tin ông chết do bị thương trong trận Ninh Viễn có thể không chính xác). Họ cũng gặp khó khăn trong việc cai trị các cư dân Trung Quốc tại những vùng lãnh thổ mới chiếm được. Những nỗ lực hòa hợp dân tộc đều bị cản lại bởi những vị tướng quý tộc Nữ Chân bảo thủ thích cướp bóc và chiến tranh hơn là cai trị lâu dài. Hai cuộc thảm sát tự phát của những viên tướng tại Vĩnh Bình và Thiên An vào năm 1629 sau khi hai nơi này rơi vào tay quân Mãn Châu là một trong những ví dụ tiêu biểu.
Khi chiếm được Vĩnh Bình, người Mãn Châu đã thu giữ được một số khẩu súng được đúc theo kiểu phương Tây và cả những người thợ chế tạo. Đến năm 1631 họ đã đúc được những khẩu pháo của riêng mình. Ưu thế về vũ khí của quân Minh dần dần bị phá vỡ.

Kết quả hình ảnh cho manchu cavalry

Ngoài ra, người Mãn Châu còn có thêm một lợi thế là những bất ổn đang gia tăng từng ngày trong nội bộ nhà Minh. Những cuộc nổi loạn của dân chúng ngày càng gia tăng do việc đánh thuế không công bằng, tham nhũng và nghèo đói do nạn nhân mãn và thiên tai. Nhà Minh đã trở thành một “triều đại bị trời nguyền rủa” theo quan niệm của người Trung Hoa. Vào giữa những năm 1620, triều đình đã mất kiểm soát một số khu vực.

Năm 1627, tỉnh Thiểm Tây là tâm điểm của một cuộc nổi dậy dữ dội. Những cư dân ở đó có kĩ năng chiến đấu, thậm chí một số người là những tay kị mã giỏi. Bị cái đói thúc đẩy, họ hợp lại thành những đội quân lớn. Đến giữa những năm 1630, những đội bạo dân này tiến xuống các vùng đồng bằng tại sông Hoàng Hà và Dương Tử.

Các nhóm nổi dậy đã liên kết lại thành những đạo quân. Một trong số đó là Trương Hiến Trung với biệt danh “hoàng hổ”. Ông là một tên bạo chúa với những cuộc thảm sát kinh hoàng nhất trong lịch sử Trung Hoa. Vào năm 1642, để tránh áp lực từ quân Minh, ông di chuyển từ hạ lưu sông Dương Tử lên Thành Đô, Tứ Xuyên và bắt đầu thời kì khủng bố của mình. Ông cướp đất đai, tài sản và bắt giữ những người thuộc tầng lớp trên. Ngoài ra, Trương cũng tàn sát toàn bộ các quan chức và học giả mà ông tìm được. Những kẻ dưới quyền bất tuân cũng phải chịu đựng kết cục tương tự. Con số nạn nhân được những người cùng thời phóng đại lên đến 600 triệu, cao hơn rất nhiều lần dân số trên toàn lãnh thổ Trung Hoa thời kì đó. Ông gần như đã xóa sổ được hoàn toàn tầng lớp thượng lưu ở Tứ Xuyên. Quyền lực của ông được duy trì đến năm 1647 thì bị Mãn Châu tiêu diệt.

Mạnh mẽ và nguy hiểm hơn là Lý Tự Thành, ông tự giới thiệu mình là một người bảo vệ nhân dân. Rất nhiều người đã ủng hộ và quay sang làm việc cho ông sau khi triều Minh sụp đổ. Năm 1643, ông lên ngôi Hoàng đế, lập ra vương triều Đại Thuận. Tháng 5 năm 1644, ông tiến vào Bắc Kinh. Hoàng đế cuối cùng của nhà Minh là Sùng Trinh tự sát.

Tuy nhiên, việc thành lập chính quyền mới đã bị cản trở bởi Ngô Tam Quế, viên tướng đang trấn giữ tại Sơn Hải quan ở phía Đông Bắc, nay đã liên minh với Mãn Châu. Liên minh giữa Ngô Tam Quế và Mãn Châu đã đánh bại Lý Tự Thành bên ngoài Sơn Hải quan. Người Mãn Châu dưới sự dẫn dắt của Đa Nhĩ Cổn đã nắm lấy cơ hội và đã không mất nhiều thời gian cũng như công sức để chiếm được Bắc Kinh. Một triều đình mới được thành lập, nhà Thanh. Lý Tự Thành rút lui về phía Tây, tăng cường phòng thủ Đồng Quan để ngăn chặn những đợt tấn công truy kích. Đầu năm 1645, hoàng tử Đa Đạc đã dẫn đầu một cuộc hành quân về phía Tây và đã tiêu diệt Lý Tự Thành và tàn quân.

Đa Đạc

Với việc tập trung cao độ mọi nguồn lực ở kinh đô, đánh mất Bắc Kinh là một tổn thất nặng nề với nhà Minh. Không có một nơi nào khác trên đế quốc có nguồn lực đủ mạnh để xây dựng lại thế lực. Tuy nhiên, nhà Minh không sụp đổ ngay lập tức. Một người trong hoàng tộc đã được chọn để kế vị. Kinh đô mới được đặt tại Nam Kinh. Triều đình Nam Minh ra đời. Sự yếu đuối của chính quyền mới đã nhanh chóng trở nên rõ ràng. Triều đình bị chia rẽ vì những tranh chấp giữa các hoàng tử. Quân đội đã bị Mãn Châu đánh cho tan tác. Số tàn binh còn lại, tuy số lượng vẫn còn hàng trăm ngàn nhưng đã không còn sức chiến đấu. Không có tiền hay lương thực để nuôi quân đội, những đội tàn binh này nhanh chóng trở thành những toán cướp. Thay vì là những người bạn, những người bảo vệ, họ nhanh chóng trở thành kẻ thù của nhân dân.

Nhà Thanh tiêu diệt Nam Minh
Đa phần những người có thế lực ở Trung Hoa lúc đó đã coi Mãn Châu là thế lực duy nhất có sức mạnh để phục hồi trật tự. Có nhiều sự chống đối đã diễn ra, đặc biệt xung quanh sắc lệnh buộc người Trung Quốc phải để kiểu tóc và ăn mặc theo kiểu Mãn Châu. Những thủ lĩnh còn lại của nhà Minh đã khổng muốn hoặc không thể huy động những sự chống đối này. Năm 1645, Chin Sheng (Tiến Thịnh ?) đã cố gắng tổ chức lực lượng dân quân ở Giang Nam, ông quân sự hóa toàn bộ dân làng, kể cả những người phụ nữ cũng được dạy cách chiến đấu.

Nhưng việc này đã không được những người đồng sự của ông chấp nhận, nhất là khi quân sự hóa người dân. Một trong những nhân vật phản đối nổi bật là Dương Đình Thục (Yang T’ing-shu ?), người được mời tham gia vào một nhóm du kích thân Minh tại Tô Châu. Ông công nhận lòng trung thành với nhà Minh của họ, nhưng lại hỏi: “Lực lượng sẽ lấy từ đâu?”, “Từ người dân”, “Nếu đúng như vậy” Dương nói “Thì các ông là kẻ cướp, nó có quan hệ gì với lòng trung thành?”.

Cuộc phản công của quân Minh vào năm 1645 thất bại. Đa Dạc dẫn quân xuống đồng bằng sông Dương Tử, các viên chỉ huy địa phương đầu hàng một cách nhanh chóng. Đầu tháng 6, Mãn Châu vượt sông Dương Tử tại Trấn Giang, Nam Kinh nhanh chóng sụp đổ. Những người trung thành với nhà Minh rút xuống vùng bờ biển phía Đông Nam. Các đợt tấn công của quân Mãn Châu trong giai đoạn 1646-50 đã bào mòn lực lượng còn sót lại này. Trong cơn tuyệt vọng, nhà Minh kêu gọi sự giúp đỡ từ Nhật Bản và Bồ Đào Nha. Nhật Bản im lặng, người Bồ Đào Nha trợ giúp bằng cách gửi 300 tay súng từ Macao. Những tay súng này đã tham gia chiến đấu một cách kiên cường trong trận đánh phòng thủ Quế Lâm dưới sự chỉ huy của một viên tướng Trung Quốc theo Thiên Chúa giáo, Cù Thức Tỷ. Năm 1659, Vĩnh Lịch đế, vị hoàng đế cuối cùng của nhà Minh đã phải trốn sang Miến Điện. Hai năm sau, Ngô Tam Quế, lúc này đang chiến đấu cho nhà Thanh đã truy sát và buộc người Miến Điện phải giao nộp Vĩnh Lịch. Triều đình Nam Minh sụp đổ.

Advertisements

About To Lich's Blog

THƯỢNG VÀNG - HẠ CÁM!
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: